Kule włosowe u kota: karma, pasty odkłaczające i szczotka

Charakterystyczny odgłos o piątej rano, a potem podłużny, mokry kłębek na dywanie. Większość opiekunów kotów zna to aż za dobrze. Kule włosowe, po fachowemu trichobezoary, to normalna część kociego życia, ale ich częstość zależy w dużej mierze od tego, co kot je i jak jest pielęgnowany.

Kot spędza na wylizywaniu się kilka godzin dziennie. Jego język działa jak szczotka: drobne rogowe haczyki zbierają martwą sierść, a kot ją połyka, bo wypluć nie potrafi. Większość sierści przechodzi przez przewód pokarmowy i wychodzi ze stolcem. Część zostaje w żołądku, zbija się w filcowaty kłębek i wraca tą samą drogą, którą weszła.

Kiedy to norma, a kiedy problem

Kot krótkowłosy wymiotuje sierścią raz na kilka tygodni, długowłosy częściej, zwłaszcza w okresie linienia. To granica normy. Jeśli kot wymiotuje kulami co kilka dni, albo próbuje wymiotować i nic nie wychodzi, albo do sierści dołącza jedzenie, brak apetytu, zaparcia czy apatia, to nie jest sprawa na pastę ze sklepu. Kula, która utknie w jelicie cienkim, potrafi je zatkać, a to stan wymagający zabiegu.

Częste wymioty sierścią mogą też być objawem, nie przyczyną. Kot, który się nadmiernie wylizuje, robi to ze stresu, z powodu swędzącej skóry, alergii albo bólu. Kot, którego żołądek nie radzi sobie z przesuwaniem sierści, może mieć przewlekłe zapalenie jelit. Weterynarze coraz częściej mówią wprost: zdrowy kot na dobrej diecie wymiotuje sierścią rzadko. Jeśli u twojego to rutyna, warto poszukać powodu.

Dlaczego kot domowy ma gorzej

Kot wychodzący linieje sezonowo, dwa razy w roku, w rytmie światła i temperatury. Kot w mieszkaniu żyje w stałych 21 stopniach i przy sztucznym świetle, więc linieje po trochu przez cały rok. Do tego je trawę rzadziej albo wcale, a trawa u kotów wychodzących działa jak naturalny środek na wymioty i pomaga pozbyć się sierści z żołądka.

Kot domowy ma też więcej czasu. Nuda przekłada się na dłuższe wylizywanie, a dłuższe wylizywanie na więcej połkniętej sierści. To jeden z powodów, dla których karmy dla kotów domowych mają zwykle komponent hairball; piszemy o tym w artykule o karmie indoor.

Co robi karma hairball

Zasada działania jest prosta: więcej błonnika, który zbiera sierść w przewodzie pokarmowym i przesuwa ją w stronę wyjścia, zanim zbije się w kulę w żołądku. Producenci używają różnych źródeł błonnika, najczęściej pulpy buraczanej, celulozy, łusek psyllium i włókien z warzyw, w proporcjach, które nie obciążają trawienia i nie zaburzają wchłaniania składników.

Część karm hairball dodaje też tłuszcze i oleje, które mają zmiękczać sierść i ułatwiać jej przesuwanie, oraz składniki wspierające skórę i sierść (kwasy omega, cynk, biotyna), żeby kot tracił mniej włosów u źródła. To sensowna logika: zdrowa skóra oznacza mniej martwej sierści do połknięcia.

Karma hairball nie jest lekiem i nie zastąpi szczotki u kota długowłosego. Jest natomiast dobrą podstawą u kota, który wymiotuje sierścią regularnie, ale nie alarmująco. Przykłady z katalogu: Royal Canin Hairball Care w wersji suchej i mokrej, Purina One Hairball z półki ekonomicznej, a całość widać pod wyszukiwaniem „hairball", gdzie jest kilkaset pozycji, w tym linie indoor i sterilised z tym komponentem.

Pasty odkłaczające: jak działają i jak podawać

Pasta odkłaczająca to najpopularniejszy dodatek w kocich domach. Klasyczna receptura opiera się na ekstrakcie ze słodu, olejach i błonniku; całość ma pokryć sierść w żołądku śliskim filmem i ułatwić jej przejście do jelit. Nowsze produkty dodają psyllium, które w kontakcie z wodą pęcznieje i zbiera sierść mechanicznie.

Skuteczność past jest umiarkowana, ale realna, zwłaszcza jako wsparcie w okresie linienia. Dawkowanie według opakowania, zwykle kilka centymetrów pasty dziennie przez kilka dni, potem 2 do 3 razy w tygodniu. Większość kotów zjada pastę chętnie, bo jest słodka od słodu; te, które odmawiają, można podejść, smarując pastą łapę, a kot ją zliże.

Warto pamiętać, że pasta to też kalorie i cukry ze słodu. U kota z nadwagą albo cukrzycą lepiej wybrać produkt bez słodu albo postawić na błonnik w karmie. Przykłady past i przysmaków odkłaczających znajdziesz wśród przysmaków GimCat, u Beaphar i Trixie; ciekawą formą są też kremowe przysmaki Inaba Churu Hairball, które kot wylizuje z tubki.

Szczotka, czyli najtańsze rozwiązanie

Sierść, którą wyszczotkujesz, nie trafi do żołądka. To tak proste. Kot krótkowłosy potrzebuje szczotkowania raz, dwa razy w tygodniu, długowłosy codziennie, a w okresie linienia bez wyjątków. Rękawica gumowa albo szczotka z miękkimi gumowymi wypustkami zbiera martwy podszerstek u krótkowłosych; u długowłosych przydaje się grzebień o rzadkich zębach i szczotka typu slicker, ostrożnie, żeby nie podrażnić skóry.

Wielu kotów nie lubi szczotkowania, ale da się je oswoić: krótkie sesje, przysmak na koniec, zawsze w tej samej porze. Kot, który kojarzy szczotkę z jedzeniem, po kilku tygodniach sam przychodzi.

Woda i mokra karma

Suchy przewód pokarmowy przesuwa sierść gorzej. Kot, który mało pije, ma twardsze stolce i wolniejszą perystaltykę, a to sprzyja zaleganiu sierści w żołądku. Mokra karma jako podstawa diety, fontanna i miski z wodą w kilku miejscach domu to element profilaktyki kul włosowych, o którym rzadko się mówi, a który działa. Więcej w artykule o karmie suchej i mokrej.

Kocia trawa

Owies albo jęczmień wysiane w doniczce to najbliższy zamiennik tego, co kot wychodzący robi na trawniku. Część kotów skubie trawę regularnie i albo wymiotuje po niej sierścią, albo przesuwa ją ze stolcem. Nie każdy kot się tym zainteresuje, ale koszt to kilka złotych i tydzień czekania, a przy okazji kot rzadziej podgryza rośliny doniczkowe, z których wiele jest dla niego trujących.

Najczęstsze pytania

Jak często kot może wymiotować sierścią?

Raz na kilka tygodni u krótkowłosego i nieco częściej u długowłosego w okresie linienia to norma. Co kilka dni to sygnał do działania: szczotka, karma hairball, pasta, a jeśli nie pomaga, wizyta u weterynarza. Wymioty bez efektu, brak apetytu i apatia to powód do pilnej wizyty.

Czy pasta odkłaczająca jest bezpieczna na stałe?

Tak, w dawkach z opakowania. Zwykle stosuje się ją kuracyjnie w okresie linienia i podtrzymująco 2 do 3 razy w tygodniu. U kotów z nadwagą lub cukrzycą wybierz wersję bez słodu albo postaw na błonnik w karmie.

Czy karma hairball wystarczy zamiast szczotkowania?

U kota krótkowłosego często tak. U długowłosego nie: ilość sierści jest po prostu za duża, a szczotka usuwa ją u źródła. Karma i szczotka razem działają najlepiej.

Kot nie wymiotuje sierścią, ale ma zaparcia. Czy to kule?

Może. Sierść, która przeszła do jelit, ale utknęła, daje twarde, suche stolce, wysiłek w kuwecie i niechęć do jedzenia. Więcej wody, mokra karma i pasta zwykle pomagają; utrzymujące się zaparcia wymagają wizyty.

Czy olej rybny albo oliwa pomagają na kule?

Łyżeczka oleju rybnego dokłada kwasy omega, które poprawiają stan skóry i sierści, więc pośrednio tak. Oliwa czy masło jako „smar" to domowy sposób o wątpliwej skuteczności i pewnych kaloriach; pasty odkłaczające robią to lepiej.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady weterynaryjnej.