Karma urinary dla kota: drogi moczowe, struwity, szczawiany i rola wody

Kot, który wchodzi do kuwety co kilka minut, siedzi w niej długo i wychodzi z niczym, to jeden z najczęstszych powodów wizyt u weterynarza. Choroby dolnych dróg moczowych, znane pod skrótem FLUTD, dotykają kilku procent kotów rocznie, a u kotów domowych, sterylizowanych i z nadwagą ryzyko jest wyraźnie wyższe. U kocurów bywa to stan zagrażający życiu, bo ich wąska cewka moczowa potrafi się zatkać całkowicie.

Żywienie jest w tej sprawie w połowie przyczyną i w połowie lekarstwem. Karma nie wywołuje FLUTD sama z siebie, ale sposób karmienia, przede wszystkim ilość wody, jaką kot pobiera, decyduje o tym, jak bardzo zagęszczony jest jego mocz. A zagęszczony mocz to środowisko, w którym kryształy powstają najłatwiej.

Co się dzieje w pęcherzu

Mocz kota jest z natury bardzo zagęszczony, to kolejne dziedzictwo pustynnych przodków. Gdy kot pije mało, minerały rozpuszczone w moczu osiągają stężenie, przy którym zaczynają się wytrącać w kryształy. Kryształy drażnią ściany pęcherza i cewki, powodują ból, krew w moczu i częste, bolesne oddawanie małych ilości moczu. Mogą też zbić się w kamienie albo, u kocurów, w czop zatykający cewkę.

Dwa najczęstsze rodzaje kryształów zachowują się przeciwnie. Struwity (fosforany amonowo-magnezowe) powstają w moczu zasadowym i rozpuszczają się przy zakwaszeniu. Szczawiany wapnia powstają w moczu kwaśnym i nie rozpuszczają się wcale, trzeba je usuwać zabiegowo. Karma, która zakwasza mocz, pomaga przy struwitach, a może szkodzić przy szczawianach. Dlatego przed wyborem karmy urinary weterynarz powinien zbadać mocz i ustalić, z czym ma do czynienia.

Osobnym rozdziałem jest idiopatyczne zapalenie pęcherza, czyli stan zapalny bez kryształów i bez bakterii, najczęściej powiązany ze stresem. To najczęstsza postać FLUTD u młodych kotów i tu główną rolę gra nie skład karmy, tylko woda i spokój.

Woda przed wszystkim

Niezależnie od rodzaju problemu, pierwsze zalecenie jest zawsze to samo: rozcieńczyć mocz. Kot, który pobiera więcej wody, produkuje więcej moczu, częściej opróżnia pęcherz i ma niższe stężenie minerałów. Kryształom trudniej się wytrącić, a te, które są, szybciej wypływają.

Najskuteczniejszym sposobem jest mokra karma. Saszetka czy puszka to 75 do 82% wody, którą kot pobiera przy każdym posiłku bez proszenia. Kot na suchej karmie musiałby wypić z miski około 200 ml wody dziennie, żeby wyrównać ten bilans, a większość kotów pije znacznie mniej. Dlatego przy każdej chorobie dróg moczowych weterynarze zaczynają od zamiany chrupek na mokrą karmę, choćby częściowo.

Reszta to zachęty do picia: kilka misek w różnych miejscach, z dala od jedzenia i kuwety, szerokie miski, których krawędzie nie dotykają wąsów, fontanna z płynącą wodą, ewentualnie łyżka wody dolana do saszetki. Więcej o nawodnieniu w artykule o karmie suchej i mokrej.

Co robi karma urinary

Karmy „urinary" w zwykłych sklepach zoologicznych to karmy bytowe, czyli przeznaczone dla zdrowych kotów, z komponentem wspierającym drogi moczowe. Zwykle utrzymują pH moczu w zakresie lekko kwaśnym, w którym struwity się nie wytrącają, ograniczają magnez i fosfor, a często dodają składniki zwiększające pragnienie, na przykład więcej soli w rozsądnych granicach. Ich zadanie to profilaktyka u kotów z grupy ryzyka: sterylizowanych, domowych, z nadwagą, po jednym epizodzie kryształów.

Karmy weterynaryjne urinary to inna liga. Przeznaczone są do rozpuszczania istniejących kryształów struwitowych i zapobiegania nawrotom, mają precyzyjnie kontrolowany skład mineralny i pH, i podaje się je z zalecenia lekarza, zwykle przez kilka tygodni do kilku miesięcy, z kontrolą moczu. Najbardziej znane to Royal Canin Urinary S/O, Hill's Prescription Diet c/d i Purina Pro Plan Veterinary Diets UR. Dlaczego tyle kosztują i czym różnią się od bytowych, tłumaczy artykuł o karmach weterynaryjnych dla psów, bo zasada jest identyczna.

Karmy urinary, ani bytowe, ani weterynaryjne, nie rozpuszczają szczawianów. Przy szczawianach celem jest rozcieńczenie moczu i utrzymanie pH bliżej neutralnego; karma zakwaszająca może tu pogorszyć sprawę. Stąd konieczność badania moczu przed zmianą diety.

Kto jest w grupie ryzyka

Kocury, bo mają węższą cewkę i łatwiej ją zatkać. Koty sterylizowane, bo mniej się ruszają i mniej piją. Koty z nadwagą, z tych samych powodów, plus zmiany metaboliczne. Koty domowe w domach z jedną kuwetą, bo kot, który nie lubi kuwety, wstrzymuje mocz, a zalegający mocz to zaproszenie dla kryształów. Koty w stresie: przeprowadzka, nowy lokator, drugi kot, remont.

Jeśli twój kot spełnia dwa lub trzy z tych warunków, karma bytowa z komponentem urinary jako część diety ma sens nawet bez objawów. Razem z mokrą karmą i porządkiem w kuwecie to najtańsza profilaktyka, jaką znamy. W katalogu takich karm jest kilkaset, na wszystkich półkach: Brit Care Sterilised Urinary, Kattovit Urinary, Purina One Sterilised Urinary, a pełną listę widać pod wyszukiwaniem „urinary".

Sygnały alarmowe

Częste wizyty w kuwecie z małą ilością moczu albo bez moczu. Miauczenie przy oddawaniu moczu, długie siedzenie w kuwecie. Krew w moczu, widoczna jako różowy odcień na żwirku. Sikanie poza kuwetą u kota, który dotąd tego nie robił. Wylizywanie okolic krocza.

Jedna sytuacja wymaga natychmiastowej wizyty, także w nocy: kocur, który próbuje oddać mocz i nie może. Zatkana cewka w ciągu 24 do 48 godzin prowadzi do niewydolności nerek i śmierci. To nie jest sprawa na obserwację do rana.

Kuweta i stres też są dietą

Brzmi jak odejście od tematu karmy, ale nie jest. Kot, który unika kuwety, bo jest brudna, stoi w hałaśliwym miejscu albo dzieli ją z drugim kotem, rzadziej oddaje mocz. Zasada: liczba kuwet równa liczbie kotów plus jedna, sprzątanie codziennie, żwirek bez intensywnego zapachu, kuweta w spokojnym miejscu.

Stres z kolei jest głównym czynnikiem idiopatycznego zapalenia pęcherza. Stały rytm dnia, kryjówki, półki, zabawa i feromony w rozpylaczu w okresach zmian robią dla pęcherza tyle, co dobra karma.

Najczęstsze pytania

Czy zdrowy kot może jeść karmę urinary?

Bytową tak, to zwykła karma pełnoporcjowa z komponentem profilaktycznym. Weterynaryjną tylko z zalecenia lekarza, bo jej skład mineralny jest dobrany pod leczenie, nie pod długie, zdrowe życie. Przy kocie z grupy ryzyka bytowa urinary plus mokra karma to rozsądna profilaktyka.

Sucha czy mokra przy problemach z drogami moczowymi?

Mokra, przynajmniej jako podstawa. Woda z jedzenia rozcieńcza mocz skuteczniej niż jakikolwiek dodatek w chrupkach. Jeśli kot nie chce mokrej, dolej wody do chrupek albo podawaj bulion dla kotów; każdy sposób na więcej płynu jest dobry.

Jak długo podawać karmę weterynaryjną urinary?

Tyle, ile zaleci lekarz, zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy, z kontrolnym badaniem moczu. Część kotów po epizodzie zostaje na diecie weterynaryjnej na stałe, część wraca na bytową urinary. Samodzielne skracanie kuracji to najczęstsza przyczyna nawrotów.

Czy karma urinary zaszkodzi kotu ze szczawianami?

Może. Karmy zakwaszające mocz pomagają przy struwitach, a przy szczawianach działają odwrotnie. Dlatego przed zmianą diety konieczne jest badanie moczu z oceną kryształów; „urinary" na etykiecie nie oznacza, że karma pasuje do każdego problemu z pęcherzem.

Kot ma częste zapalenia pęcherza, a w moczu nic nie ma. Co robić?

To obraz idiopatycznego zapalenia pęcherza, w którym główną rolę gra stres. Poza mokrą karmą i wodą pomaga stały rytm dnia, dodatkowe kuwety, kryjówki i feromony. Weterynarz może dołożyć leki przeciwbólowe i rozkurczowe na czas epizodu.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady weterynaryjnej.