Karma dla kota seniora: nerki, apetyt i to, czego starszy kot potrzebuje inaczej

Koty żyją coraz dłużej. Kot domowy dożywający 15, 18, a nawet 20 lat nie jest już wyjątkiem, a to oznacza, że przez dobrą trzecią część życia jest seniorem. Starzejący się kot nie potrzebuje rewolucji w misce, ale kilku przemyślanych korekt, bo jego organizm pracuje inaczej: wolniej trawi, słabiej wchłania, gorzej czuje zapachy i coraz częściej ma problem z nerkami.

Właśnie nerki są w tej historii najważniejsze. Przewlekła choroba nerek dotyka według różnych szacunków od 30 do 40% kotów po dwunastym roku życia i jest jedną z głównych przyczyn ich śmierci. Rozwija się latami, po cichu, a żywienie to jedyne narzędzie, które realnie spowalnia jej przebieg. Dlatego rozmowa o karmie dla seniora jest w połowie rozmową o nerkach.

Od kiedy kot jest seniorem

Umownie od siódmego, ósmego roku życia zaczyna się okres „dojrzały", a od jedenastego, dwunastego właściwa starość. Granice są płynne: jeden kot w wieku dziesięciu lat skacze po szafach, drugi już śpi całymi dniami. Ważniejsze od metryki są zmiany: mniej ruchu, gorsza sierść, wolniejsze wstawanie, zmiana apetytu, więcej picia.

Producenci dzielą karmy senior na dwa progi, zwykle 7+ i 11+ albo 12+, i to sensowny podział. Kot siedmioletni potrzebuje głównie kontroli wagi, bo mniej się rusza, a kot dwunastoletni odwrotnie: często traci masę mięśniową i potrzebuje więcej dobrego białka w łatwo przyswajalnej formie.

Co się zmienia w organizmie

Metabolizm najpierw spada, a po dziesiątym roku życia znów rośnie, przy jednoczesnym pogorszeniu trawienia tłuszczów i białek. Efekt bywa paradoksalny: starszy kot je tyle samo albo więcej, a chudnie. Mięśnie znikają z grzbietu i tylnych łap, kręgosłup zaczyna być wyczuwalny. To zjawisko, sarkopenia starcza, jest u kotów wyraźniejsze niż u psów i wymaga karmy z wysoką zawartością białka wysokiej jakości, nie odwrotnie.

Zęby i dziąsła bolą częściej, więc kot wybiera miękkie jedzenie albo je wolniej. Węch i smak słabną, więc karma musi bardziej pachnieć. Pragnienie jest jeszcze słabsze niż u młodego kota, a nerki filtrują gorzej, więc odwodnienie przychodzi łatwo. Do tego dochodzą choroby wieku: nadczynność tarczycy, cukrzyca, nadciśnienie, choroba zwyrodnieniowa stawów, która u kotów po dwunastym roku jest niemal powszechna, choć rzadko rozpoznawana.

Nerki: najsłabsze ogniwo

Przewlekła choroba nerek u kota polega na stopniowej utracie czynnych nefronów. Nerki radzą sobie długo, bo mają duży zapas, więc pierwsze objawy pojawiają się, gdy stracone jest już około dwu trzecich ich funkcji. Kot pije więcej, częściej sika, chudnie mimo jedzenia, ma matową sierść, czasem wymiotuje. Badanie krwi (kreatynina, mocznik, od kilku lat także SDMA, który wykrywa problem wcześniej) i moczu potwierdza rozpoznanie.

Żywienie przy chorobie nerek ma trzy cele. Ograniczyć fosfor, bo jego nadmiar przyspiesza uszkodzenie nerek i jest tu ważniejszy niż cokolwiek innego. Dostarczyć białko w ilości wystarczającej, żeby kot nie tracił mięśni, ale nie nadmiernej, żeby nie obciążać nerek produktami jego rozpadu. I podać jak najwięcej wody, bo chore nerki nie zagęszczają moczu i kot odwadnia się szybko.

Karmy weterynaryjne „renal" robią właśnie to: mają precyzyjnie obniżony fosfor, umiarkowane białko dobrej jakości, dodane kwasy omega-3 i często substancje wiążące fosfor. Badania pokazują, że koty z chorobą nerek na diecie renal żyją wyraźnie dłużej niż koty na zwykłej karmie; to jedno z najlepiej udokumentowanych działań diety w weterynarii. Przykłady: Royal Canin Renal, Hill's Prescription Diet k/d, Purina Pro Plan Veterinary Diets NF, a wśród karm bytowych o obniżonym fosforze Kattovit Niere. Dietę renal wprowadza się z zalecenia lekarza, po badaniach, i podaje na stałe.

Karma senior ze sklepu to nie karma renal. Ma zwykle nieco obniżony fosfor i sód, ale nie w stopniu leczniczym. Jest dobra jako profilaktyka u zdrowego seniora; u kota z rozpoznaną chorobą nerek nie zastąpi diety weterynaryjnej.

Woda, znowu woda

U seniora zasada „mokra karma jako podstawa" przestaje być zaleceniem, a staje się koniecznością. Starszy kot pije za mało, a jego nerki tracą wodę szybciej niż młode. Każda saszetka to około 65 ml wody, którą kot pobiera bez wysiłku. Do tego fontanna, miski w kilku miejscach na wysokości, do której kot ze sztywnymi stawami łatwo dosięgnie, i łyżka wody dolana do jedzenia.

Kot, który je wyłącznie suchą karmę i nie lubi pić, w wieku senioralnym jest kandydatem do problemów z nerkami i zaparć. Zamiana choćby połowy porcji na mokrą to najprostsza rzecz, jaką można zrobić dla starszego kota. Szczegóły proporcji w artykule o karmie suchej i mokrej.

Apetyt seniora

Starszy kot bywa wybredny z powodów fizycznych: gorzej czuje zapach, bolą go zęby, jest mu niedobrze od leków albo od choroby nerek. Kilka sposobów, które pomagają.

Podgrzanie mokrej karmy do temperatury ciała (kilkanaście sekund w mikrofalówce, wymieszać, sprawdzić palcem) uwalnia zapach i przypomina świeżą zdobycz. Pasztety i musy są łatwiejsze dla bolących zębów niż kawałki. Małe posiłki 4 do 5 razy dziennie sprawdzają się lepiej niż dwie duże porcje. Miska płaska i szeroka, żeby wąsy nie dotykały krawędzi, i podniesiona kilka centymetrów nad podłogę, żeby kot nie musiał schylać sztywnej szyi.

Jeśli kot nie je dłużej niż dobę, to u seniora powód do wizyty, nie do czekania. Koty źle znoszą głodówkę, a starszy kot z chorobą nerek odwadnia się w kilkanaście godzin.

Przykłady karm dla seniora

Na półce bytowej sensownych propozycji jest dużo. Royal Canin Ageing 12+ i jego mokre odpowiedniki są zaprojektowane pod starsze koty z obniżonym fosforem i miękką granulką. Purina Pro Plan Senior 7+ i Animonda Vom Feinsten Senior to popularne pozycje w suchej i mokrej formie. Wśród marek z wyższą zawartością mięsa dla seniorów dobrze wyglądają pasztety Miamor i Schesir. Cały przegląd pod filtrem karm dla kotów seniorów, a mokre osobno w katalogu karm mokrych dla seniorów.

Kontrola, której nie widać w misce

Senior powinien być u weterynarza dwa razy w roku, z badaniem krwi i moczu raz w roku, a po dwunastym roku życia częściej. Choroba nerek, nadczynność tarczycy i cukrzyca wykryte wcześnie są do prowadzenia latami; wykryte późno dają miesiące. Waga co miesiąc na wadze łazienkowej to najprostszy wskaźnik: spadek o 10% masy ciała w kilka miesięcy to zawsze powód do badania, nawet jeśli kot wygląda dobrze.

Najczęstsze pytania

Od jakiego wieku podawać karmę senior?

Od około siódmego roku życia można przejść na karmę 7+, która głównie kontroluje wagę. Po jedenastym, dwunastym roku sensowna jest karma 11+/12+, z więcej białka i mniej fosforu. Zdrowy senior nie musi zmieniać karmy w dniu urodzin; patrz na sylwetkę, sierść i wyniki badań.

Czy karma senior chroni nerki?

Częściowo: ma zwykle niższy fosfor i sód niż karma dla dorosłych, co jest rozsądną profilaktyką. Nie zastępuje jednak diety weterynaryjnej renal u kota z rozpoznaną chorobą nerek, bo tam ograniczenie fosforu musi być znacznie głębsze.

Czy starszy kot potrzebuje mniej białka?

Nie, to stary mit. Zdrowy senior potrzebuje białka wysokiej jakości w normalnej lub większej ilości, bo traci mięśnie. Ograniczenie białka dotyczy wyłącznie kotów z chorobą nerek, i to umiarkowane, dobrane przez lekarza.

Kot senior chudnie, choć je normalnie. Co to znaczy?

To jeden z najczęstszych sygnałów choroby u starszych kotów: nadczynności tarczycy, choroby nerek, cukrzycy, problemów z zębami lub jelitami. Nie zaczynaj od zmiany karmy, zacznij od badania krwi. Dopiero z wynikiem dobierasz dietę.

Sucha czy mokra dla seniora?

Mokra jako podstawa, sucha ewentualnie jako dodatek. Starszy kot pije za mało, a jego nerki tracą wodę szybciej. Jeśli kot całe życie jadł chrupki i nie chce mokrej, dolewaj wody do chrupek i podawaj bulion dla kotów; każdy sposób na więcej płynu jest dobry.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady weterynaryjnej.