Kot niejadek: dlaczego kot grymasi i jak zmienić karmę bez wojny

Kot podchodzi do miski, wącha, patrzy na ciebie z wyrzutem i odchodzi. Saszetka, którą jadł wczoraj z zapałem, dziś jest nie do przyjęcia. Pięć otwartych puszek w lodówce, każda z jednym kęsem. Jeśli to brzmi znajomo, masz w domu klasycznego kociego niejadka, a raczej: kota, który zachowuje się jak kot.

Wybredność nie jest kocim kaprysem. Ma podstawy w biologii i w tym, jak kot był karmiony przez pierwszy rok życia. Da się z nią pracować, ale trzeba zrozumieć, skąd się bierze, i wiedzieć, w którym miejscu grymaszenie przechodzi w objaw choroby. Bo u kota głodówka to nie metoda wychowawcza, tylko zagrożenie.

Dlaczego koty są wybredne

Kot w naturze je kilkanaście małych ofiar dziennie i jest ostrożny wobec wszystkiego, czego nie zna. Nowy zapach może oznaczać zepsute mięso albo truciznę, więc odruch „najpierw powąchać, potem może spróbować" ratował życie jego przodkom. Ten mechanizm, neofobia pokarmowa, jest u kotów silny i nasila się ze stresem: kot po przeprowadzce czy wizycie u weterynarza odrzuca nowe jedzenie jeszcze chętniej.

Druga strona medalu to przyzwyczajenie. Kot, który przez pierwszy rok jadł jeden rodzaj karmy, uczy się, że tylko to jest jedzeniem. Reszta nie jest „gorsza", ona w jego głowie nie jest jedzeniem wcale. Dlatego kocięta warto od początku karmić różnymi teksturami i smakami; piszemy o tym w przewodniku o karmieniu kocięcia.

Trzeci mechanizm to znudzenie smakiem. Część kotów po tygodniach tej samej karmy zaczyna jej unikać, po czym wraca do niej po przerwie. To nie wybredność, to naturalna rotacja, którą można obrócić na własną korzyść, mając w rotacji trzy, cztery akceptowane produkty.

Zapach, temperatura, tekstura

Kot wybiera jedzenie nosem, nie językiem. Ma mało receptorów smaku (nie czuje w ogóle słodyczy), ale bardzo czuły węch. Karma prosto z lodówki pachnie słabo; ta sama karma podgrzana do temperatury ciała pachnie jak świeża zdobycz. Kilkanaście sekund w mikrofalówce, wymieszać, sprawdzić palcem, że nie parzy. To najprostszy trik na niejadka i działa zaskakująco często.

Tekstura jest dla kota równie ważna jak smak. Kawałki w sosie, kawałki w galaretce, pasztet, mus, bulion z filetami: to dla kota pięć różnych potraw, nawet jeśli wszystkie są „z kurczakiem". Kot, który odrzuca galaretkę, może z zapałem jeść ten sam smak w sosie. Gdy szukasz karmy, którą kot zaakceptuje, zmieniaj najpierw teksturę, dopiero potem smak. W katalogu tekstury widać w nazwach: karmy w sosie, w galaretce, pasztety, w bulionie.

Miska też ma znaczenie. Głęboka i wąska miska dotyka wąsów, a to dla wielu kotów nieprzyjemne; stąd zjawisko „kot je tylko ze środka i zostawia brzegi". Płaski talerzyk rozwiązuje sprawę. Miska plastikowa po czasie łapie zapachy, ceramiczna i stalowa nie. I miejsce: kot nie lubi jeść obok kuwety, w przejściu ani w hałasie.

Plan zmiany karmy w 7–10 dni

Skok z jednej karmy na drugą kończy się u kota albo odmową, albo rozwolnieniem. Zmianę robisz stopniowo, a u wybrednego kota jeszcze wolniej niż zwykle.

Dni	Stara karma	Nowa karma
1–3	75%	25%
4–6	50%	50%
7–8	25%	75%
9–10	0%	100%

Jeśli na którymś etapie kot odmawia, cofasz się o krok i zostajesz tam dwa, trzy dni dłużej. U bardzo opornych kotów zmiana trwa trzy tygodnie i to jest w porządku. Nową karmę na początku podajesz obok starej, w osobnej misce, żeby kot mógł ją powąchać bez presji. Nie mieszaj nowego z ukochanym, jeśli kot przez to odrzuca całość; lepiej dwie miski.

Nie zabieraj starej karmy „na głodówkę". Kot, który nie je przez 2 do 3 dni, jest zagrożony lipidozą wątroby: organizm zaczyna rozkładać własny tłuszcz, wątroba się nim zalewa i przestaje pracować. To choroba śmiertelna i dotyczy zwłaszcza kotów z nadwagą. Z kotem nie da się wygrać na przeczekanie.

Triki, które działają

Podgrzanie karmy do temperatury ciała. Rozdrobnienie kawałków widelcem, bo część kotów nie lubi dużych kawałków. Łyżka bulionu z saszetki albo wody z tuńczyka w puszce (bez soli) na wierzch nowej karmy. Odrobina ulubionego pasztetu rozsmarowana po nowej karmie, żeby pachniało znajomo. Karmienie o stałych porach, po zabawie, gdy kot jest głodny „po polowaniu". Zabranie miski po 20 do 30 minutach, jeśli kot nie je, i podanie świeżej porcji przy następnym posiłku; jedzenie stojące cały dzień traci zapach i kot je ignoruje.

Nie działa: proszenie, zmiana karmy co dwa dni w poszukiwaniu „tej właściwej" (kot uczy się, że odmowa przynosi nowości), karmienie z ręki na stałe i dosypywanie przysmaków do miski. Kot niejadek, który dostaje przysmaki, uczy się czekać na przysmaki.

Kiedy niejedzenie to alarm

Zdrowy kot może pominąć posiłek, bo jest znudzony albo zestresowany. Kot, który nie je nic przez 24 godziny, wymaga uwagi; kot, który nie je przez 48 godzin, wymaga wizyty. Bez dyskusji, jeśli do braku apetytu dołącza wymiotowanie, apatia, chudnięcie, ślinienie, nieprzyjemny zapach z pyszczka albo kot podchodzi do miski, chce jeść i odchodzi. To ostatnie to klasyczny obraz bólu zębów lub nudności.

Nagła wybredność u kota, który dotąd jadł wszystko, to niemal zawsze objaw, nie kaprys. Zęby, nerki, tarczyca, choroba jelit, nawet zmiana receptury ulubionej karmy, której człowiek nie zauważy, a kot tak. Zaczynaj od weterynarza, nie od dwudziestej saszetki.

Co proponować wybrednemu kotu

Wybredne koty często najlepiej reagują na karmy o wyraźnym zapachu i naturalnej strukturze. Marki, które słyną z takiej akceptowalności, to Miamor (pasztety, filety, buliony w małych porcjach), Schesir i Applaws (filety w bulionie, często uzupełniające), Catz Finefood z wysokim udziałem mięsa, Cosma i Lucky Lou. Z niższej półki wiele kotów bezwarunkowo akceptuje Whiskas i Purina Felix, i nie ma w tym nic złego jako opcja ratunkowa albo składnik rotacji, byle podstawa była pełnoporcjowa.

Kupując karmy „na próbę", bierz pojedyncze saszetki, nie wielopaki. Katalog ma filtr na pojedyncze opakowania, a gdy kot już wybierze, wielopak tego samego produktu wychodzi taniej; różnice w cenie za kilogram widać po sortowaniu.

Najczęstsze pytania

Kot je tylko jedną karmę. Czy to problem?

Dopóki karma jest pełnoporcjowa i kot jest zdrowy, nie. Problem pojawia się, gdy trzeba ją zmienić: z powodu choroby, zmiany receptury albo zniknięcia z rynku. Dlatego warto powoli wprowadzić do rotacji dwa, trzy inne akceptowane produkty, najlepiej o różnych teksturach.

Jak długo kot może nie jeść?

Zdrowy dorosły kot nie powinien pościć dłużej niż 24 godziny. Po 48 godzinach konieczna jest wizyta, bo rośnie ryzyko lipidozy wątroby, zwłaszcza u kotów z nadwagą. Kocięta i seniorzy mają mniejszy margines: u nich doba to już alarm.

Czy podgrzewanie karmy jest bezpieczne?

Tak, do temperatury ciała, czyli około 38 stopni. Kilkanaście sekund w mikrofalówce, dokładnie wymieszać (mikrofale grzeją nierówno) i sprawdzić palcem. Nie podawaj gorącego i nie podgrzewaj w metalowej puszce.

Kot zjada tylko sos, a kawałki zostawia. Co robić?

To częste i oznacza, że kot woli inną teksturę albo kawałki są za duże. Spróbuj pasztetu lub musu z tego samego smaku, rozdrobnij kawałki widelcem, albo wybierz karmę z drobnym mielonym mięsem. Sam sos nie jest pełnym posiłkiem.

Czy głodówka nauczy kota jeść to, co dostaje?

Nie, a może mu zaszkodzić. Kot po dwu dniach bez jedzenia nie „zmięknie", tylko zacznie rozkładać własny tłuszcz, co grozi lipidozą wątroby. Zmianę karmy robi się przez mieszanie i cierpliwość, nie przez odbieranie jedzenia.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady weterynaryjnej.