Karma dla psa aktywnego i sportowego: energia, tłuszcz i timing posiłków

Pies, który trzy razy w tygodniu biega z Tobą po dziesięć kilometrów, ciągnie sanki albo trenuje agility, spala energię w tempie, o którym kanapowy kolega z osiedla może pomarzyć. Intuicja podpowiada, żeby po prostu sypać więcej karmy. Czasem to wystarcza, ale przy prawdziwym wysiłku pojawia się problem objętości: żeby pokryć zapotrzebowanie zwykłą karmą, pies musiałby zjadać porcje, których żołądek zwyczajnie nie pomieści.

Dlatego karmy dla psów aktywnych nie są zwykłymi karmami „z większą porcją w środku". Mają inną konstrukcję: więcej tłuszczu, więcej kalorii w każdej garści, często inny profil białka. Zanim jednak sięgniesz po worek z napisem active, sprawdź, czy Twój pies naprawdę go potrzebuje, bo ta sama karma, która jest paliwem dla husky'ego w zaprzęgu, u weekendowego biegacza kończy się nadwagą.

W tym poradniku: czym różni się metabolizm psa sportowca, jak czytać parametry karm energy i sport oraz, rzecz zaskakująco ważna, kiedy karmić względem treningu.

Metabolizm psa sportowca: tłuszcz, nie węglowodany

U ludzi przed maratonem je się makaron, bo nasze mięśnie na długim dystansie pracują głównie na glikogenie z węglowodanów. Psy działają inaczej. Psi metabolizm wysiłkowy jest nastawiony na spalanie tłuszczu: przy wysiłku wytrzymałościowym pies czerpie z niego energię wydajniej niż jakikolwiek ludzki sportowiec i to tłuszcz, nie węglowodany, jest jego naturalnym paliwem długodystansowym.

Z tego wynika praktyczna zasada budowy karmy sportowej: energia ma pochodzić przede wszystkim z tłuszczu i białka, a nie z dosypanych węglowodanów. Tłuszcz ma jeszcze jedną zaletę, czysto logistyczną: w gramie mieści ponad dwa razy więcej energii niż węglowodany czy białko, więc kaloryczna karma może być zjadalna objętościowo.

Białko pełni w tym układzie rolę budulca: pracujące mięśnie, ścięgna i stawy wymagają go więcej niż u psa z kanapy. Karmy sportowe mają go zwykle 28 do 32 procent, z dobrych źródeł zwierzęcych. Ile mięsa faktycznie kryje się za deklaracjami producentów, rozbieraliśmy w osobnym tekście o procentach mięsa w karmie; przy karmach sportowych patrz na źródła białka tym uważniej, bo pies zjada ich po prostu dużo.

Jak czytać etykietę karmy active

Napis na worku nic nie kosztuje, więc sprawdzamy liczby. Trzy parametry mówią prawie wszystko:

Tłuszcz surowy. Zwykła karma bytowa ma go 12 do 16 procent. Karmy dla psów aktywnych zaczynają się od około 18 procent, a karmy dla psów pracujących ciężko, zaprzęgowych czy myśliwskich w sezonie, sięgają 25 do 30 procent.

Kaloryczność. Szukaj wartości kcal na 100 g, czasem podawanej jako energia metaboliczna (EM). Karmy bytowe mają około 340 do 370 kcal/100 g, sportowe 390 do 450 i więcej. Jeśli producent chwali się energią, a nie podaje kcal, to znak ostrzegawczy sam w sobie.

Białko. Wspomniane 28 do 32 procent dla psów regularnie trenujących. Więcej nie znaczy automatycznie lepiej: nadmiar białka nie zamienia się w mięśnie, tylko w drogi azot do wysiusiania.

Linie active, energy i sport znajdziesz między innymi u Josery, Belcando, Fitmin czy wyspecjalizowanego w psach pracujących Game Doga. Przy porównywaniu pamiętaj o cenie za kilogram, ale licz też inaczej: karma kaloryczniejsza to mniejsze porcje, więc drożsi za kilogram bywają tańsi za dzień karmienia.

Kiedy karmić względem wysiłku

To sekcja, którą najłatwiej zignorować, a najbardziej szkoda. Timing posiłków u psa sportowca wpływa i na wyniki, i na bezpieczeństwo.

Nigdy tuż przed wysiłkiem. Pełny żołądek podczas intensywnego ruchu to ryzyko skrętu żołądka, stanu bezpośrednio zagrażającego życiu, na który szczególnie narażone są psy dużych ras z głęboką klatką piersiową. Bezpieczny odstęp między pełnym posiłkiem a treningiem to minimum dwie, a lepiej trzy do czterech godzin. Ta sama zasada działa w drugą stronę: po intensywnym wysiłku daj psu ochłonąć przynajmniej godzinę przed posiłkiem.

Główny posiłek po wysiłku. Najpraktyczniejszy układ dnia treningowego wygląda tak: rano lekki posiłek, w ciągu dnia trening, wieczorem, po odpoczynku, główny posiłek dnia. Organizm regeneruje się i uzupełnia zapasy właśnie po wysiłku, więc to wtedy duża porcja pracuje najlepiej.

Woda zawsze, ale z głową. W trakcie wysiłku małe porcje wody często, zamiast jednego wielkiego chłeptania po wszystkim. Zasady nawodnienia psa rozpisaliśmy szczegółowo w osobnym poradniku.

Weekendowy sportowiec to nie pies pracujący

Najczęstszy błąd w tej kategorii: pies biega z opiekunem w sobotę i niedzielę, więc dostaje karmę energy przez cały tydzień. Pięć dni z siedmiu spędza jednak pod biurkiem, a wysokotłuszczowa karma pracuje wtedy dokładnie tak, jak umie: odkłada zapasy.

Uczciwa kwalifikacja wygląda tak. Karma sportowa jest dla psa, który pracuje intensywnie i regularnie: zaprzęgi, wielogodzinne polowania, psy pasterskie w sezonie, sporty psich zaprzęgów, intensywne treningi kilka razy w tygodniu. Pies aktywny rekreacyjnie, nawet jeśli weekendowe wycieczki są długie, zwykle świetnie funkcjonuje na dobrej karmie bytowej z porcją skorygowaną w dni większego wysiłku. Jak wyliczyć bazową porcję i jak ją modyfikować, opisaliśmy w przewodniku o dawkowaniu karmy.

Sygnałem kontrolnym jest zawsze sylwetka. Pies sportowy ma być szczupły: wyczuwalne żebra, wyraźna talia, sprężysty ruch. Jeśli na karmie active zaczyna się zaokrąglać, to nie znak, że „nabiera masy", tylko że je za bogato względem realnego wysiłku.

Sezonowość też ma znaczenie: pies pracujący zimą w zaprzęgu może latem potrzebować o jedną trzecią mniej kalorii. Przy zmianach karmy między sezonami przechodź stopniowo, przez tydzień, jak przy każdej zmianie diety.

Najczęstsze pytania

Po czym poznać, że pies potrzebuje karmy dla psów aktywnych?

Po obiektywnym obciążeniu i sylwetce: pies trenuje intensywnie co najmniej trzy, cztery razy w tygodniu albo pracuje, a mimo pełnych porcji zwykłej karmy chudnie lub traci kondycję. Jeśli pies utrzymuje prawidłową wagę na karmie bytowej, karma sportowa nie jest mu potrzebna niezależnie od tego, ile biega w weekend.

Ile godzin przed wysiłkiem karmić psa?

Pełny posiłek najpóźniej dwie do czterech godzin przed intensywnym wysiłkiem, a po treningu odczekaj przynajmniej godzinę przed karmieniem. Chodzi o ryzyko skrętu żołądka, groźnego zwłaszcza u dużych ras, oraz zwykły komfort trawienia.

Czy pies sportowy potrzebuje suplementów?

Dobra karma sportowa pokrywa podstawowe potrzeby, a najlepiej udokumentowanym dodatkiem u psów intensywnie pracujących są kwasy omega-3 i ewentualnie preparaty stawowe u psów obciążających stawy skokami. Resztę suplementów dobieraj z weterynarzem pod konkretny problem, nie z półki „dla sportowca".

Czy zimą pies aktywny potrzebuje więcej karmy?

Pies pracujący na dworze zimą spala dodatkowo energię na ogrzewanie ciała i może potrzebować nawet kilkadziesiąt procent kalorii więcej. Dotyczy to jednak psów faktycznie przebywających godzinami na mrozie, nie psa, który zimą skraca spacery. Punktem odniesienia jest zawsze sylwetka i waga sprawdzana co dwa tygodnie.