Przysmaki dla psa: ile można dawać i jak wybierać z głową

Przysmaki to najprzyjemniejsza część psiego żywienia i jednocześnie jego najsłabiej kontrolowana strefa. Porcję karmy odmierzamy co do grama, a obok niej płynie równoległy strumień: gryzak tu, suszony chips tam, kawałek sera od babci. Każdy z osobna „przecież malutki". Razem potrafią stanowić jedną trzecią dziennych kalorii psa.

Nie namawiamy do odbierania psu radości. Namawiamy do policzenia jej, bo dobrze dobrane przysmaki to świetne narzędzie treningu i budowania relacji, a policzone nie tuczą.

Reguła 10%: ile to naprawdę jest

Zasada powtarzana przez dietetyków weterynaryjnych brzmi: przysmaki mogą dostarczać maksymalnie 10% dziennych kalorii. Reszta, minimum 90%, powinna pochodzić z pełnoporcjowej karmy, bo tylko ona gwarantuje komplet składników odżywczych. Przysmaki są z definicji karmą uzupełniającą, o czym szerzej piszemy w tekście o karmie pełnoporcjowej i uzupełniającej.

Przeliczmy na konkretne psy. Pies o wadze 5 kg potrzebuje dziennie około 350–400 kcal, więc jego limit przysmaków to 35–40 kcal: jeden mały suszony chips albo kilka drobnych smaczków treningowych. Pies 15 kg z limitem około 85 kcal może dostać garść smaczków albo średni gryzak. Pies 30 kg dysponuje budżetem około 140–150 kcal, czyli na przykład jednym większym gryzakiem dentystycznym. Mało? Właśnie dlatego ta reguła istnieje: nasza intuicja przeszacowuje psie limity kilkukrotnie.

Ważny drobiazg: kalorie z przysmaków odejmuj z porcji karmy. Dzień z gryzakiem to dzień z odrobinę mniejszą kolacją. Jak policzyć całość bilansu, pokazujemy w poradniku o dawkowaniu.

Rodzaje przysmaków i do czego służą

Suszone przysmaki naturalne to po prostu suszone mięso i podroby: płuca, żwacze, uszy, chipsy z kurczaka czy wołowiny. Krótki skład, wysoka smakowitość, zwykle sporo białka. Świetne jako nagroda „wysokiej rangi", ale kaloryczne, więc porcjuj nożyczkami.

Smaczki treningowe są małe i miękkie, projektowane do podawania seriami podczas nauki. Tu liczy się rozmiar: im mniejszy pojedynczy kęs, tym więcej powtórek zmieści się w limicie kalorii. Gryzaki dentystyczne mają obiecywać czystsze zęby, choć różnice między nimi są spore, a najlepsze efekty i tak daje szczotkowanie, o czym uczciwie piszemy w artykule o zębach psa. Przysmaki funkcyjne z dodatkami na stawy czy sierść traktuj jako miły dodatek, nie terapię.

Przegląd wszystkich kategorii znajdziesz w katalogu przysmaków dla psów, z cenami porównanymi między sklepami. Dobre suszone przysmaki mają w Polsce m.in. marki Syta Micha, Maced czy Pokusa.

Ile kalorii mają popularne przysmaki

Żeby reguła 10% przestała być abstrakcją, kilka orientacyjnych wartości. Mały miękki smaczek treningowy to zwykle 2–5 kcal i właśnie dlatego nadaje się do treningu: seria dziesięciu powtórek kosztuje psa tyle, co jeden chips. Suszony chips z kurczaka albo płuca wołowe to już 20–50 kcal za sztukę, zależnie od rozmiaru. Gryzak dentystyczny średniego rozmiaru potrafi mieć 70–90 kcal, duży ponad 100 kcal. Ucho wieprzowe, klasyk ze sklepowej lady, to w okolicach 150–200 kcal, czyli cały dzienny limit sporego psa w jednej sztuce.

Wnioski praktyczne: do codziennego treningu wybieraj najdrobniejsze smaczki albo tnij większe na kawałki, a kaloryczne gryzaki traktuj jak deser od święta, nie codzienny rytuał. Kaloryczność znajdziesz na opakowaniu, a jeśli producent jej nie podał, potraktuj to jako pierwszą czerwoną flagę przy ocenie produktu.

Czytaj skład przysmaków jak skład karmy

Etykieta przysmaku zasługuje na tę samą podejrzliwość co etykieta karmy. Czerwone flagi: cukier i jego przebrania (syrop glukozowy, melasa, karmel) w produkcie dla zwierzęcia, które cukru nie potrzebuje wcale; zboża na pierwszym miejscu składu w czymś, co udaje mięsny smakołyk; nieokreślone „produkty pochodzenia zwierzęcego" bez wskazania gatunku; długa lista barwników, bo kolorowe kostki są kolorowe dla opiekuna, nie dla psa.

Dobry przysmak ma skład, który mieści się w jednym zdaniu. „Płuca wołowe 100%" to wzór do naśladowania. Im krótsza lista, tym mniej miejsca na niespodzianki, co jest szczególnie ważne u psów z wrażliwym brzuchem i alergików.

Przysmaki a dieta eliminacyjna: zakaz to zakaz

Jeśli Twój pies przechodzi diagnostykę alergii pokarmowej na diecie eliminacyjnej, przysmaki spoza protokołu są zakazane w stu procentach. Jeden chips z kurczaka potrafi unieważnić sześć tygodni starannej diety, bo do wyniku wystarczy śladowa ekspozycja na alergen. W okresie próby jedyne dozwolone nagrody to te zgodne z dietą, na przykład kawałki tej samej karmy hipoalergicznej. Szczegóły w naszym przewodniku po alergii pokarmowej.

Co z kuchni jest OK, a co nie

Bezpieczne i lubiane: marchewka (chrupie jak gryzak, a ma śladowe kalorie), jabłko bez pestek, ogórek, borówki, dynia, gotowany kurczak bez przypraw, odrobina banana. To dobre „przysmaki awaryjne", zwłaszcza dla psów na diecie odchudzającej, o której piszemy w planie odchudzania psa.

Po drugiej stronie jest lista produktów, które psu realnie szkodzą: czekolada, winogrona i rodzynki, cebula i czosnek, ksylitol ze słodyczy „bez cukru", alkohol, kości gotowane. Ta lista jest dłuższa i warto ją znać na pamięć, dlatego poświęciliśmy jej osobny artykuł o tym, czego pies nie może jeść. W razie wątpliwości zasada jest jedna: nie dawaj, sprawdź najpierw.

Przysmak to narzędzie, nie dowód miłości

Na koniec rzecz z pogranicza żywienia i psychologii. Większość nadprogramowych przysmaków nie trafia do psa dlatego, że pies ich potrzebuje, tylko dlatego, że my potrzebujemy je dawać: żeby przeprosić za samotne popołudnie, żeby przestał smutno patrzeć, żeby było miło. Pies błyskawicznie uczy się tej wymiany i doskonali smutne spojrzenie, a waga rośnie.

Tymczasem z psiej perspektywy przysmak najwyżej ceniony to ten zarobiony: za przywołanie, za sztuczkę, za spokojne czekanie. Ten sam chips podany „za nic" buduje nawyk żebrania, a podany za współpracę buduje relację i posłuszeństwo. Jeśli chcesz dać psu coś ekstra bez kalorii, waluta jest znana od zawsze: spacer w nowe miejsce, wspólna zabawa, węszenie. To też są nagrody, i to te, których żaden pies nie musi odchorować.

Najczęstsze pytania

Ile przysmaków dziennie może dostać pies?

Tyle, żeby dostarczały najwyżej 10% dziennych kalorii. Dla psa 5 kg to około 35–40 kcal, dla psa 15 kg około 85 kcal, dla psa 30 kg około 140–150 kcal. W praktyce: mały pies wyczerpuje limit jednym chipsem, duży jednym gryzakiem. Kalorie przysmaków odejmuj z dziennej porcji karmy.

Jakie przysmaki są najzdrowsze?

Te z najkrótszym składem: suszone mięso lub podroby jednego gatunku, bez cukru, zbóż na pierwszym miejscu i barwników. Dla psów odchudzanych świetnie sprawdzają się warzywa, na przykład marchewka. Unikaj kolorowych kostek o długim składzie, bo to bardziej słodycze niż przysmaki.

Czy szczeniak może dostawać przysmaki?

Tak, i to od pierwszych tygodni w domu, bo są niezbędne do nauki. Wybieraj miękkie, małe smaczki treningowe i wliczaj je w dzienny bilans, który u szczeniaka jest szczególnie ważny dla prawidłowego wzrostu. Twarde gryzaki zostaw na czas po wymianie zębów.

Czy gryzaki można dawać codziennie?

Można, pod warunkiem, że mieszczą się w limicie 10% kalorii i są dobrane rozmiarem do psa. U małych psów codzienny gryzak często wyczerpuje cały limit, więc lepiej podawać go co drugi dzień albo wybierać mniejsze warianty. Gryzak zawsze podawaj pod nadzorem i zabieraj końcówkę, którą pies mógłby połknąć w całości.

Czym nagradzać psa na diecie?

Najmniejszymi możliwymi kęsami: smaczek treningowy da się przeciąć na pół, a marchewka ma tak mało kalorii, że praktycznie nie psuje bilansu. Działa też nagradzanie częścią dziennej porcji karmy odliczoną rano do osobnego pojemnika. Pies nie liczy kalorii nagrody, liczy sam fakt jej otrzymania.