Piękna sierść i zdrowa skóra: co musi znaleźć się w karmie

Sierść psa to barometr jego zdrowia, i to dosłownie widoczny z drugiego końca parku. Lśniący, gęsty włos oznacza zwykle, że organizm ma z czego go budować. Matowa, przerzedzona sierść, łupież i przetłuszczona skóra to często pierwsze, co mówi: w środku coś nie gra. A bardzo często tym „czymś" jest miska.

Skóra jest największym organem psa i zaskakująco drogim w utrzymaniu: pochłania znaczącą część białka z dziennej racji, bo włos to niemal czyste białko. Kiedy budulca albo odpowiednich tłuszczów brakuje, organizm tnie koszty właśnie tam, gdzie to najmniej groźne dla przeżycia, czyli na futrze. Dlatego dieta działa na sierść tak wyraźnie, w obie strony.

Składniki, które budują sierść

Białko dobrej jakości

Włos składa się głównie z keratyny, a keratyna z aminokwasów siarkowych. Karma z odpowiednią ilością dobrze przyswajalnego białka zwierzęcego to fundament: bez niego żaden „dodatek na piękną sierść" nie zadziała. Na etykiecie szukaj nazwanego źródła („łosoś 25%", „jagnięcina suszona") wysoko na liście składników; jak to czytać, tłumaczymy w przewodniku po etykietach.

Omega-3 i omega-6 w rozsądnych proporcjach

Kwasy omega-6 (m.in. z tłuszczu drobiowego) odpowiadają za połysk i barierę ochronną skóry, omega-3 (EPA i DHA z ryb) gaszą stany zapalne, łagodzą świąd i suchość. Typowa karma ma omega-6 pod dostatkiem, z omega-3 bywa różnie, dlatego linie „skin & coat" opierają się zwykle na rybach i łososiu. Więcej o rybnych karmach piszemy w osobnym artykule.

Cynk, biotyna, witamina E

Trzej cisi bohaterowie zdrowej skóry: cynk uczestniczy w odnowie naskórka (jego niedobór daje łupież i przerzedzenia), biotyna wspiera keratynizację, witamina E chroni lipidy skóry przed utlenianiem. W pełnoporcjowej karmie dobrej jakości są standardem, ale ich poziomy różnią się między produktami; karmy dedykowane skórze, jak linie derma u Purina Pro Plan czy formuły Farminy, mają je zwykle podbite.

Linienie: kiedy jest normalne, a kiedy nie

Psy linieją i będą linieć; dwa razy do roku, wiosną i jesienią, nawet intensywnie. U psów mieszkających w ogrzewanych domach cykl bywa rozmyty i „sezonowe" gubienie włosa potrafi trwać cały rok w umiarkowanym natężeniu. To normalne.

Sygnały, że dzieje się coś więcej:

• sierść wypada garściami poza sezonem, pojawiają się przerzedzenia i łysinki,
• pies się drapie, wylizuje albo wygryza (świąd to objaw, nie kaprys),
• skóra jest zaczerwieniona, przetłuszczona, pachnie inaczej niż zwykle,
• łupież nie znika mimo dobrej pielęgnacji,
• do zmian skórnych dołącza apatia albo tycie (możliwy trop hormonalny).

Za takim obrazem mogą stać pasożyty, alergie, zaburzenia hormonalne albo właśnie dieta. Jeśli objawy przypominają alergię, zajrzyj do naszego przewodnika po alergii pokarmowej i diecie eliminacyjnej; jeśli trwają dłużej niż kilka tygodni, zdecydowanie czas na lekarza, nie na kolejną odżywkę.

Olej z łososia: dodatek, który ma sens

Jeśli karma psa jest w porządku, ale sierść mogłaby być lepsza, najprostszym wzmocnieniem diety jest olej z łososia. To skoncentrowane źródło EPA i DHA, które można dolać do każdej miski.

Kilka praktycznych zasad:

• Dawkuj według wagi psa i zaleceń producenta. Orientacyjnie to około 1 ml na 4–5 kg masy ciała dziennie; przy misce dla yorka mówimy o kilku kroplach, nie o łyżce.
• Wprowadzaj stopniowo. Nagła porcja tłuszczu potrafi dać biegunkę, zwłaszcza u wrażliwców.
• Pilnuj świeżości. Omega-3 łatwo jełczeją; butelka po otwarciu mieszka w lodówce i powinna zejść w 2–3 miesiące. Zjełczały olej szkodzi zamiast pomagać.
• Nie dubluj. Jeśli pies je karmę o wysokiej zawartości ryb, dodatkowy olej zwykle nie jest potrzebny, a nadmiar tłuszczu to prosta droga do nadwagi.

Sensownym uzupełnieniem bywają też preparaty łączące oleje z cynkiem i biotyną, na przykład od marki Dr Seidel, a szerszy przegląd znajdziesz wśród suplementów. Ceny olejów tej samej pojemności potrafią różnić się między sklepami o kilkanaście złotych, więc przed zakupem warto porównać oferty. Zasada jest ta sama co przy każdym suplemencie: to dodatek do dobrej diety, nie plaster na złą.

Pielęgnacja: sojusznik diety, nie konkurencja

Nawet najlepiej odżywiona sierść potrzebuje wsparcia od zewnątrz, a dobra pielęgnacja wzmacnia efekty diety:

• Szczotkowanie kilka razy w tygodniu usuwa martwy włos, rozprowadza naturalny sebum po całej długości sierści (to ono daje połysk) i działa jak masaż pobudzający mieszki włosowe. Rodzaj szczotki dobierz do typu włosa: zgrzebło do podszerstka, miękka szczotka dla krótkowłosych.
• Kąpiele z umiarem i psim szamponem. Ludzkie szampony mają inne pH i wysuszają psią skórę, a zbyt częste mycie zdziera warstwę ochronną. Dla większości psów wystarcza kąpiel co 4–8 tygodni, chyba że tarzanie w padlinie zdecyduje inaczej.
• Dokładne suszenie podszerstka u ras północnych i długowłosych; wilgotny podszerstek to wylęgarnia problemów skórnych.
• Profilaktyka przeciwpchelna przez cały rok. Alergia na ślinę pcheł to jedna z najczęstszych przyczyn świądu i wyłysień, a pojedyncze ugryzienie potrafi uruchomić tygodnie drapania u uczulonego psa.

Dieta buduje włos od środka, pielęgnacja chroni go od zewnątrz. Dopiero razem dają sierść, którą sąsiedzi komentują na spacerze.

Kiedy spodziewać się efektów

Tu potrzebna jest cierpliwość, której nie obiecują reklamy. Włos rośnie w cyklach, a ten, który już wyrósł, nie zmieni składu; poprawa dotyczy dopiero nowego. Pierwsze zmiany (mniej łupieżu, lepszy dotyk sierści) widać zwykle po 3–4 tygodniach, pełny efekt po 6–8, a u ras o długim cyklu włosa jeszcze później.

Praktyczny wniosek: zmianę karmy albo suplementu oceniaj najwcześniej po dwóch miesiącach. Skakanie między produktami co dwa tygodnie nie pozwala żadnemu z nich zadziałać i tylko utrudnia wyciąganie wniosków. A przy zmianie karmy pamiętaj o łagodnym przejściu przez 7 dni, skóra nie lubi rewolucji w jelitach.

Najczęstsze pytania

Jaka karma jest najlepsza na piękną sierść?

Nie ma jednej najlepszej; jest przepis na skład. Szukaj karmy z nazwanym białkiem zwierzęcym wysoko na liście, źródłem omega-3 (łosoś, śledź, olej rybny) i zadeklarowanym cynkiem oraz biotyną. Dobrym punktem startu są linie „skin & coat" oraz karmy rybne, dostępne w każdej półce cenowej.

Czy jajko poprawia sierść psa?

Gotowane jajko to wartościowy dodatek: pełnowartościowe białko, biotyna, cynk. Dwa, trzy jajka tygodniowo dla średniego psa nie zaszkodzą, o ile zmieszczą się w dziennym bilansie kalorii. Surowego białka jaja lepiej unikać regularnie, bo zawiera awidynę wiążącą biotynę, czyli działa dokładnie odwrotnie, niż chcemy.

Pies je dobrą karmę, a i tak ma słabą sierść. Dlaczego?

Możliwości jest kilka: alergia (w tym pokarmowa), pasożyty skórne, niedoczynność tarczycy, przewlekły stres, a czasem po prostu karma, która mimo dobrej etykiety temu konkretnemu psu nie służy. Jeśli poprawy nie widać po 8 tygodniach albo pies się drapie, kierunek jest jeden: gabinet weterynaryjny i diagnostyka zamiast kolejnych eksperymentów.

Czy olej lniany zastąpi olej z łososia?

Nie w roli źródła EPA i DHA. Olej lniany zawiera kwas ALA, którego psy prawie nie przekształcają w formy aktywne. Jako dodatek omega-6 i witaminy E bywa w porządku, ale jeśli celem jest wsparcie skóry i łagodzenie stanów zapalnych, potrzebne są omega-3 morskie: olej z łososia, śledzia albo alg.

Czy karmy „skin & coat" to marketing, czy realna kategoria?

Kategoria jest realna: takie karmy mają zwykle podbite omega-3, cynk i biotynę, a najlepsze deklarują konkretne ilości tych składników w analizie. Marketingiem bywa sugestia, że efekt pojawi się w tydzień albo że pomogą na problem, który wymaga leczenia. Traktuj je jako sensowny wybór dla psa ze zwyczajnie matową sierścią, a nie jako terapię chorej skóry.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady weterynaryjnej.