Żywienie suki w ciąży i karmiącej: co zmienić w misce

Przez dziewięć tygodni ciąży suka buduje od zera kilka nowych organizmów, a potem przez kolejne tygodnie karmi je własnym mlekiem. Energetycznie to najbardziej wymagający okres w całym psim życiu, większy wysiłek niż praca psa zaprzęgowego.

Dobra wiadomość: żywieniowo da się to ogarnąć prostymi zasadami, bez wag laboratoryjnych i tabel z mikroelementami. Trzeba tylko wiedzieć, kiedy zwiększać porcje (później, niż podpowiada intuicja), na co je zwiększać i czego nie robić. Po kolei.

Pierwsza połowa ciąży: bez rewolucji

Największy błąd popełnia się z troski: sukę „je za dwoje", więc porcje rosną od pierwszego tygodnia. Tymczasem przez pierwsze pięć tygodni ciąży płody są maleńkie i zapotrzebowanie suki prawie się nie zmienia. Dokarmiana na zapas przyszła mama po prostu tyje, a nadwaga w ciąży to gorsza kondycja przy porodzie i trudniejsza laktacja.

Do końca piątego tygodnia obowiązuje więc zasada: ta sama dobra karma, te same porcje, spokój. To dobry moment, żeby upewnić się, że karma jest pełnoporcjowa i wysokiej jakości, bo na fundamentach z tej karmy organizm suki zacznie niedługo budować szczenięta.

Druga połowa ciąży: apetyt rośnie, miejsca ubywa

Od szóstego tygodnia płody rosną lawinowo i zapotrzebowanie suki zaczyna realnie się zwiększać. Praktyczna reguła: od tego momentu porcję podnosi się o mniej więcej 10% tygodniowo, tak żeby przed porodem suka jadła o 25–30% więcej niż przed ciążą (przy licznym miocie nawet o połowę więcej).

Jest tylko jeden kłopot: rosnąca macica uciska żołądek i suka fizycznie nie mieści dużych posiłków. Rozwiązanie jest proste, dzienną dawkę dzieli się na 3–4 mniejsze porcje zamiast dwóch. Pod koniec ciąży wiele suk je „po trochu, ale często" i to zupełnie normalne.

Właśnie teraz najlepiej też przestawić sukę na karmę gęstszą energetycznie, o czym za chwilę, bo zmiana wymaga kilku dni przejścia, a bliżej porodu apetyt bywa kapryśny.

Laktacja: energetyczny maraton

Szczyt wysiłku przychodzi po porodzie. W trzecim i czwartym tygodniu laktacji, kiedy szczenięta są już spore, a jeszcze nie jedzą pokarmów stałych, suka karmiąca liczny miot potrzebuje trzy do czterech razy więcej energii niż przed ciążą. To nie literówka: czterokrotność normalnej dawki.

Takiej ilości nie da się „dosypać" zwykłą karmą bytową. Dlatego w laktacji sprawdzają się dwie rzeczy: karma o wysokiej gęstości energetycznej i stały dostęp do jedzenia. U suk karmiących duże mioty można wręcz zostawić miskę napełnioną cały czas, to jeden z niewielu okresów w życiu psa, kiedy jedzenie bez limitu jest zaleceniem, a nie błędem.

Pewna utrata kondycji w laktacji jest normalna, ale ma granice. Jeśli suka mimo apetytu wyraźnie chudnie, traci sierść garściami albo odmawia jedzenia dłużej niż dobę, nie ma na co czekać, to sprawa dla weterynarza.

Jaka karma? Szczenięca, i to nie przypadkiem

Brzmi przewrotnie, ale najlepszą karmą dla suki w drugiej połowie ciąży i w laktacji jest zwykle karma dla szczeniąt. Logika jest prosta: karma puppy jest projektowana pod budowę nowych tkanek, więc ma dokładnie to, czego potrzebuje i rosnący szczeniak, i suka produkująca szczenięta oraz mleko. Dużo energii w małej objętości, więcej białka, wapń i fosfor w dobrych proporcjach, DHA dla rozwijających się mózgów.

Część producentów ma też karmy typu starter, pomyślane jednocześnie dla suk w okresie okołoporodowym i dla odsadzanych szczeniąt, na przykład w liniach Royal Canin czy Eukanuby. Miękkie, drobne krokiety starterów ułatwiają start maluchom, a mamie dostarczają skoncentrowanej energii. Przegląd tego segmentu znajdziesz, szukając w katalogu karm typu starter.

Na zmianę karmy daj sobie tydzień, mieszając nową ze starą w rosnących proporcjach, dokładnie tak, jak opisujemy w planie zmiany karmy. Warto też od razu kupić większy zapas: przez najbliższe tygodnie zejdzie go naprawdę dużo, więc niższa cena za kilogram przy większym opakowaniu i zakup na promocji mają tu podwójny sens.

Woda: cichy bohater laktacji

Mleko to w większości woda. Suka karmiąca duży miot potrafi wypić kilka litrów dziennie i każdy niedobór płynów natychmiast odbija się na produkcji mleka. Świeża woda musi być dostępna bez przerwy, najlepiej w kilku miejscach, w tym blisko legowiska, bo w pierwszych dniach po porodzie wiele suk niechętnie zostawia szczenięta nawet na chwilę.

Dobrym wsparciem jest też karma mokra jako dodatek do suchej: przemyca dodatkowe płyny i podbija smakowitość, co się przydaje, gdy zmęczona mama je gorzej.

Czego unikać w ciąży i laktacji

Kilka rzeczy, które z troski robi się na szkodę. Pierwsza to suplementy mineralne „na wszelki wypadek", zwłaszcza wapń, o którym więcej w pytaniach poniżej. Druga to surowe mięso: w ciąży i laktacji ryzyko bakteryjne obciąża nie tylko sukę, ale i szczenięta, więc na diety surowe przychodzi czas najwcześniej po odchowaniu miotu, jeśli w ogóle. Trzecia to eksperymenty ze zmianą karmy w ostatnim tygodniu ciąży albo tuż po porodzie, kiedy organizm ma ważniejsze zadania niż adaptacja do nowego składu.

Ostrożności wymaga też dokarmianie „czym chata bogata". Rosół, jajka i twarożek nie zbilansują diety, za to łatwo wypchną z niej część pełnowartościowej karmy. Jeśli suka je dobrą karmę w odpowiedniej ilości, dodatki są niepotrzebne; jeśli je słabą, żaden dodatek tego nie naprawi.

Po odsadzeniu: spokojny powrót do normy

Szczenięta przechodzą na pokarm stały zwykle między szóstym a ósmym tygodniem i zapotrzebowanie suki zaczyna spadać. Porcje zmniejsza się stopniowo, w tempie podobnym do wcześniejszego zwiększania, aż po dwóch, trzech tygodniach od odsadzenia suka wraca do swojej normalnej karmy dla dorosłych psów i normalnych porcji.

Warto wtedy ocenić jej kondycję. Jeśli po odchowaniu miotu jest wychudzona, kilka dodatkowych tygodni na karmie bogatszej energetycznie pomoże jej odbudować rezerwy. Jeśli przeciwnie, została z nadwagą, czas na zwykłą kontrolę porcji, zanim kilogramy się utrwalą.

Przy samym odsadzaniu bywa pomocny stary hodowlany trik: w dniu odsadzenia miotu sukę przegładza się, czyli podaje tylko wodę i symboliczną porcję, a przez kolejne dni stopniowo wraca do normalnych ilości. To łagodnie wygasza laktację. U suk z obfitą produkcją mleka o przebieg tego procesu warto dopytać weterynarza, zwłaszcza jeśli gruczoły robią się twarde i bolesne.

A szczenięta? One przechodzą w tym czasie na własne żywienie i tu zaczyna się zupełnie nowa historia, którą opisujemy krok po kroku w przewodniku karmienia szczeniaka.

Najczęstsze pytania

Czy suce w ciąży podawać wapń?

Nie na własną rękę. Dobra karma pełnoporcjowa zawiera właściwą ilość wapnia, a jego nadmiar w ciąży paradoksalnie zwiększa ryzyko zaburzeń gospodarki wapniowej po porodzie, groźnej rzucawki poporodowej. Suplementację zleca wyłącznie weterynarz w konkretnych sytuacjach.

Od kiedy zwiększać porcje ciężarnej suki?

Dopiero od szóstego tygodnia ciąży, mniej więcej o 10% tygodniowo. Wcześniej zapotrzebowanie prawie się nie zmienia i dokładanie do miski kończy się nadwagą, która utrudnia poród.

Czy suka karmiąca może jeść bez ograniczeń?

W szczycie laktacji, przy licznym miocie, tak. Zapotrzebowanie sięga wtedy trzy-, czterokrotności normy i stały dostęp do gęstej energetycznie karmy jest najprostszym sposobem, żeby je pokryć. Po odsadzeniu szczeniąt wraca się do normalnych, odmierzanych porcji.

Kiedy suka wraca do zwykłej karmy po odchowaniu szczeniąt?

Stopniowo w ciągu dwóch, trzech tygodni od odsadzenia miotu, w miarę jak laktacja wygasa. Punktem odniesienia jest kondycja: sylwetka powinna wrócić do stanu sprzed ciąży, bez wystających żeber i bez fałdek zapasów.

Czy w ciąży zmieniać karmę na szczenięcą od razu?

Nie ma pośpiechu. Przez pierwsze pięć tygodni wystarczy dotychczasowa dobra karma. Na karmę puppy albo starter najlepiej przechodzić na początku szóstego tygodnia ciąży, rozkładając zmianę na kilka dni. Dzięki temu suka wchodzi w okres największych potrzeb już na docelowym, gęstszym energetycznie żywieniu.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady weterynaryjnej.